در طی هشت سال اخیر؛

چرا"ژنو 3"بزرگ‌ترین پیروزی دیپلماسی‌هسته‌ای ایران بود؟

گروه سیاست خارجی- در جریان مذاکرات هسته‌ای میان ایران و غرب در طی هشت سال گذشته، از مذاکرات سعدآباد گرفته تا بروکسل، ژنو، تهران و نهایتاً مذاکرات "سری ژنو 1و2"، مذاکرات ژنو 3 پیروزمندانه ترین مذاکرات بوده است که تیم ایرانی توانست در این مذاکرات، ایده ها و شرایط خود را به گروه 1+5 دیکته کند.



در اولین نگاه، ایران پیروزی در نحوه برگزاری مذاکرات را از آن خود کرد چراکه نشان داد هیچ‌گونه هزینه‌ای برای این گفت‌وگوها پرداخت نخواهد کرد و اکنون گروه 1+5 است که باید بهای مذاکرات با ایران را بپردازد. این در حالی بود که معتبرترین روزنامه سوئیسی و متعاقب آن روزنامه های فرانسوی از تلاش نیم ساعته "ویلیام برنز" شوالیه ساختمان پنج طبقه وزارت امور خارجه امریکا برای دیدار خصوصی با دکتر جلیلی سرپرست تیم ایرانی و در نهایت موافقت نکردن او با این دیدار خبر دادند که نشان‌دهنده توانایی و ابتکار عمل جلیلی در دور سوم از مذاکرات ژنو است.

در دومین نگاه، اقرار امریکایی‌ها به این نکته که ایران اغلب وقت مذاکرات را به عملکرد نادرست و ابهام آفرین آژانس بین‌المللی انرژی اتمی معطوف کرده و پایبند نبودن غرب به قوانین و مقررات آژانس و همچنین توافقات با ایران را ناشی از عملکرد نامناسب و ابهام آفرین این نهاد ارزیابی می کند، یک پیروزی مهم است که در هیچ‌کدام از مذاکرات قبلی، چنین فضایی برای ایرانی‌ها ایجاد نشده بود.

براساس این گزارش، اقرار دیگر امریکایی‌ها به این نکته که "مذاکرات مختصری در مورد راکتور تحقیقاتی تهران در ژنو3 به‌عمل آمد و طرفین علی‌رغم سرمایه‌گذاری فراوان امریکایی‌ها در ارتباط با پیشنهاد جدید که آن را برای ایران بسیار جذاب قلمداد می‌کردند، به‌صورت محدود در مورد آن صحبت شد"، نشانه دیگری از غلبه منطق هیئت ایرانی بر جریان مذاکرات و در دست گرفتن ابتکار برای هدایت گفت‌وگوها است.

همچنین توافق بر استانبول به‌عنوان مکان نشست بعدی در اواخر ژانویه به‌جای پایتخت یک کشور اروپایی، در حالی که ترکیه یک کشور مسلمان است و در جریان بیانیه تهران نیز به روندی سازنده با ایران وارد شد، برای اولین بار در طی هشت سال گذشته رخ داده است.

اما شاید بزرگ‌ترین پیروزی ایران در این نبرد سنگین دیپلماتیک در این دور از مذاکرات را بتوان وادار کردن غرب به پذیرش مذاکره در مورد مشترکات مورد تائید طرفین دانست. غربی‌ها در ژنو3 فقط با دستور کار شکلی وارد مذاکرات شده بودند که ایران توانست یک موضوع محتوایی مهم را در مورد دستور کار مذاکرات آتی به آنها تحمیل کند.

بر مبنای تعهدی که 1+5 داده بحث درباره حقوق هسته ای ایران به هیچ وجه در دستور کار هیچ مذاکره ای در آینده نخواهد بود. در واقع باید گفت غرب این موضوع را پذیرفته و این دستاورد بزرگ هیئت ایرانی است.

فیلم و فایل صوتی مذاکرات موجود است و در آن کاملاً  مشخص است که توافق نهایی جلسه که توسط خانم اشتون جمع بندی شد این است که دستور کار جلسه بعدی "یافتن نقاط مشترک" و "گفت‌وگو برای همکاری حول نقاط مشترک خواهد بود و این دقیقاً همان چیزی است که ایران، قبل از مذاکرات اعلام کرده بود. اگرچه به‌دلیل ضعف خانم اشتون و اختلافات داخلی، 1+5 ممکن است نتوانند به توافق پایبند بمانند.

ژنو3 علاوه بر اینکه یک پیروزی دیپلماتیک برای ایران بود، یک پیروزی رسانه ای هم محسوب می شود. عملیات رسانه ای انجام شده از جانب ایران در این دور از مذاکرات، یک عملیات بسیار موفق بود که می توان آن را یک نمونه قابل توجه از پیروزی ایران در جنگ نرم به حساب آورد. رسانه های غربی در طول مدت مذاکرات کاملاً  منفعل بودند و در موارد متعدد به بازنشر تولیدات رسانه های ایران پرداختند.

ایران در ژنو 3 موفق شد اولاً  افکار عمومی جهانی را متقاعد کند که 1+5 و تروریست ها در جنایت علیه دانشمندان ایرانی هم دست بوده اند و عملاً  تقسیم کاری میان آژانس، شورای امنیت و تروریست ها وجود دارد، ثانیاً به محاکمه جدی 1+5 در این زمینه پرداخت و ثالثا توانست 1+5 را وادار به عذرخواهی در این مورد کند.

ایران در ژنو 3 شکست خورده و ناکارآمد بودن راهبرد دو مسیره فشار- مذاکره را ثابت کرد و غرب به وضوح دید که فشارها هیچ تاثیری بر ایران نداشته بلکه آن ر ا مصمم‌تر و سرسخت‌تر کرده است.